صور الصفحة
PDF
النشر الإلكتروني
[ocr errors]

अथ राधासुधानिधिलिख्यते ॥

॥ श्लोकः ॥ यस्याः कदापि वसनाञ्चलखेलनोत्थधन्यातिधन्यपवनेन कृतार्थमानी । योगीन्द्रदुर्गमगतिर्मधुसूदनोऽपि तस्या नमोऽस्तु वृषभानुभुवो दिशेऽपि ॥१॥ ब्रह्मेश्वरादिसुदुरूहपदारविन्दश्रीमत्परागपरमाड्तवैभवायाः । सर्वार्थसाररसवर्षिकृपादृष्टस्तस्था नमोऽस्तु वृषभानुभुवो महिम्ने ॥ २ यो ब्रह्मरुद्र एकनारदभीममुख्यैरालक्षितो न सहसा पुरुषस्य तस्य । सद्योवशीकरणचूर्णमनन्तशति तं राधिकाचरणरेणुमहं स्मरामि ॥ ३ ॥ अाधाय मूर्द्धनि यदापुरुदारगोप्यः काम्यं पदं प्रियगुणैरपि पिच्छमौलेः । भावोत्सवेन भजतां रसकामधेनु तं राधिकाचरणरेणुमहं स्मरामि ॥ ४ ॥ दिव्यप्रमोदरससारनिजाङ्गसङ्गपीयूषवीचिनिचयैरभिषेचयन्ती । कन्दर्पकाटिसरमूर्छितजन्दसूनुसञ्जीविनी जयति कापि निकुञ्जदेवी ॥ ५॥ तन्नः प्रतिक्षणचमत्कृतचारुलीलालावण्यमोहनमहामधुरांङ्गभङ्गि । राधाननं हि मधुराङ्गकलानिधानमाविर्भविष्यति कदा रससिन्धुसारम् ॥६॥ यत्किङ्करीषु बहुशः खलु काकुवाणी नित्यं परस्य पुरुषस्य शिखण्डमौलेः । तस्याः कदा रसनिधेषभानुजायास्तत्केलिकुञ्जभवनाङ्गनमार्जनी स्याम्॥७॥ वृन्दानि सर्वमहतामपहाय दूरादृन्दाटवीमनुसर प्रणयेन चेतः । सत्तारणीकृतसुभावसुधारसौघं राधाभिधानमिह दिव्यनिधानमस्ति ॥ ८॥ केनापि नागरवरेण पदे निपत्य सम्पार्थितेकपरिरम्भरसोत्सवायाः। सधूविभङ्गमतिरङ्गनिधेः कदा ते श्रीराधिके नहिं नहीति गिरः श्टणोमि ॥ ६ ॥ यत्पादपद्मनखचन्द्रमणिच्छटाया विस्फूर्जितं किमपि गोपवधूव्वदर्शि । पूर्णनुरागरससागरसारमूर्त्तिः सा राधिका मथि कदापि .पां करोतु॥१०॥ उज्जृम्भमानरसवारिनिधेस्तरङ्गैरङ्गैरिव प्रणयलोलविलोचनायाः ।

[graphic]
[graphic]
[ocr errors]

तस्याः कदानु भविता मथि पुण्यदृष्टिन्दाटवीनवनिकुञ्जग्टहाधिदेव्याः॥११॥ ॥ वृन्दावनेश्वरि तवैव पदारविन्दं प्रेमाम्हतैकमकरन्दरसौघपूर्ण । हृद्यर्पितं मधुपतेः स्मरतापमुग्रं निवापयत्परमशीतलमाश्रयामि ॥ १२ ॥ राधाकरावचितपल्लववल्लरीके राधापदाकविलसन्मधुरस्थलीके । राधायशोमुखरमत्तखगावली के राधाविहारविपिने रमतां मनो मे ॥ १३ ॥ कृष्णामृतं चल विगाढुमितीरिताहं तावत्सहस्व रजनी सखि यावदेति। इत्थं विहस्य वृषभानुसुते हि लस्ये मानं कदा रसदकेलिकदम्बजातं ॥ १४॥ पादाङ्गुलीनिहितदृष्टिमपत्रपिष्णुं दूरादुदीच्य रसिकेन्द्रमुखेन्दुविम्बं । वीक्षे चलत्पदगतिं चरिताभिरामां झकारनूपुरवती वत कईि राधाम् ॥ १५ ॥ उज्जागरं रसिकनागरसङ्गरङ्गैः कुञ्जोदरे कृतवती नु मुदारजन्याम् । सुनापिता हि मधुनैव सुभोजिता त्वं राधे कदा स्वपिषि मत्करलालिताविः॥१६ वैदग्धामिन्धुरनुरागरमैकमिवात्यायमिन्धुरतिमान्द्रपकमिन्धः । लावण्यसिन्धुरमृच्छविरूपसिन्धुः श्रीराधिका स्फुरतु मे हृदि केलिसिन्धुः ॥१७॥ दृष्ट्वैव चम्पकलतेव चमत्कृताङ्गी वेणुध्वनि क्व च निशम्य च विकलाङ्गी । सा श्यामसुन्दरगुणैरनुगीयमानः प्रीता परिष्वजतु मां वृषभानुपुत्री ॥१८॥ श्रीराधिके सुरतरङ्गिनितम्बभागे काञ्चीकलापकलहंसकलानुलापैः । मञ्जीरसिञ्जितमधुव्रतगुञ्जिताङ्गिपङ्केरु

हैः शिशिरयस्व रसच्छटाभिः ॥ १६ ॥ श्रीराधिके सुरतरङ्गिणिदिव्यकेलिकल्लोलमालिनि लसद्वदनारविन्दे । श्यामामृताम्बुनिधिसङ्गमतीव्रवेगिन्यावर्त्तनाभिरुचिरे मम सन्निधेहि ॥२०॥ सत्प्रेमसिन्धुमकरन्दरसौघधारासारानजस्रमभितः स्ववदाश्रितेषु । श्रीराधिके तव कदा चरणारविन्दगोविन्दजीवनधनं शिरसा वहामि ॥ २१॥ सङ्केतकुञ्जमनु कुञ्जरमन्दगामिन्यादाय दिव्यमृदुचन्दनगन्धमाल्यम् । त्वां कामकेलिरभसेन कदा चलन्ती राधे नु यामि पदवीमुपदर्शयन्ती ॥२२॥

[graphic]
[graphic]

गत्वा कलिन्दतनयाविजनावतारमुर्त्तयन्त्यमृतमङ्गमनङ्गजीवम् । श्रीराधिके तव कदा नवनागरेन्द्रं पश्यामि मननयनं स्थितमुच्चनीपे ॥२३॥ सत्प्रेमराशिमरसेा विकसत्मरोजं वानन्दसिन्धुरससिन्धुविवर्द्धनेन्दुम् । तच्छ्रीमुखं कुटिलकुन्तलमङ्गजुएं श्रीराधिके तव कदा नु विलोकयिष्ये ॥ २४ ॥ लावण्यसाररससारसुखैकसारे कारुण्यसारमधुरच्छविरूपसारे । वैदग्धासाररतिकेलिविलाससारे राधाभिधे मम मनाऽखिलसारमारे॥२५॥ अद्भुतानन्दलोभश्चेन्नाम्ना रससुधानिधिः । स्तवोऽयं कर्णकलशैर्टहीत्वा पीयतां बुधाः ॥ १७ ॥

इति श्रीवृन्दावनेश्वरीचरणकृपामात्रविजृम्भितश्रीहितहरिवंशगोस्वामिना विरचिता श्रीराधारससुधानिधिः सम्पूर्णम् ॥०॥

The Hindi poem, the Chaurási Pada, is much more popular and most of the Gosáins know at least some of its stanzas by heart. There is a commentary upon it by Lok-náth, dated sambat 1855, and another in verse, called the Rahasya artha-nirúpana by Rasik Lál, written in sambat 1734. Neither of the two, however, is of much assistance to the student; all the simple passages being paraphrased with wearisome prolixity, while real difficulties are generally skipped. I subjoin the text and a translation of the first 12 stanzas.

अथ श्रोहितहरिवंशकृतवारमो लिख्यते ॥

राग विभास ॥

॥ १॥
जादू जोई प्यारौ करै साई मोहि भावे
भावे मोहि जाई साई साई करें प्यारे ।
मोकों तो भावती ठौर प्यारेके नैननि मैं
प्यारौ भयो चाहै मेरे नैननिके तारे॥
मे तो तन मनप्राणहं तैं प्रीतम प्रिय

अपने कोटिक प्राण प्रीतम मासौं हारे ।
जै श्रीहितहरिवंश हंसहंसिनी मावल गौर
कही कौन करै जलतरंगनि न्यारे ॥

॥२॥ प्यारे वाली भामिनी आजु नीकी जामिनी भेट नवीन मेघौँ दामिनी । माँहन रसिकरा री माई तासौँ जुमानु करै जैसी कौंन कामिनी॥ जै श्रीहितहरिवंश श्रवन सुनत प्यारी राधिका रवनसाँ मिली गजगामिनी॥

॥३॥ प्रातसमै दोऊ रस लंपट सुरत जुद्ध जैजुत अतिफूल । श्रमवारिज घन विंदु वदनपर भूषन अंगहि अंग विकूल ॥ कक्कु रह्यो तिलक सिथल अलकावलि वदनकमल मानौँ अलिभूल । जै श्रीहितहरिवंश मदनरंग रंगि रहे नैन वैन कटि सिथल दुकूल ॥

॥४॥ आजु तो जुवती तेरौ वदन आनंद भयौ पियके संगमके सूचत सुषचैन। आलस वलित वोल सुरंगरंगे कपोल विथकित अरुण उनीदे दोऊ नैं न । रुचिर तिलक लेस किरत कुसम केस सिर मीमंत भूषित मानौं तें न । करुणा करि उदार राषत कळू न सार दसन वसन लागत जव देंन ॥ काहेकौँ दुरति भीर पलटे प्रीतम चीर क्सकिये स्याम सिषे सत मैंन गलित उरमि माल मिथल किंकिनीजाल जैश्रीहितहरिवंश लताग्रह मैंन ।

॥ ५॥ आजु प्रभात लतामंदिरमैं सुष वरषत अति हरष जुगल वर । गौरस्यांम अभिराम रंगरगंभरे लटकि लटकि पग धरत अवनि पर ॥ कुच कुमकुम रंजित मालावलि सुरतनाथ श्रीस्याम धामधर ।

« السابقةمتابعة »